مفهومشناسی اوقات فراغت
اوقات فراغت، زمانهای فارغ از هرگونه اشتغال است که فرد با علاقه و اشتیاق به امور موردپسند خود میپردازد . اوقات فراغت زمانی معنادار، سرنوشتساز از زندگی و امری انتخابی است که احتیاج به ارادۀ راسخ و افکار خلاق دارد تا هیجانات و انرژی روزمره را هرقدر اندک ارضا کند. این انتخاب ممکن است بهخاطر استراحت، تنوع، بالا بردن سطح آموزشی، اطلاعات فرد و یا برای فعالیت اجتماعی آزاد باشد.
زمان تقریبی اوقات فراغت بانوان خانهدار
طبق تحقیقات بهعمل آمده، اوقات فراغت زنان، بین سه تا هشت ساعت در شبانهروز است که بیشتر زمان آن را به تماشای تلویزیون، تماس تلفنی با نزدیکان و خرید کردن میپردازند و ورزش، مطالعه و فعالیتهای اجتماعی نقش کمرنگتری در زمان فراغت زنان ایفا میکند. دنبالکردن سریالهای تلویزیونی زنان را به خود مشغول کرده و موضوعی برای ارتباط با دیگران را فراهم میکند؛ اما سیوپنج درصد زنان خانهدار برای پر كردن اوقات فراغت خود برنامهای ندارند و هشتاد درصد از آنان نمیدانند باید چگونه این اوقات را بگذرانند. .
زمان تقریبی اوقات فراغت بانوان خانهدار
طبق تحقیقات بهعمل آمده، اوقات فراغت زنان، بین سه تا هشت ساعت در شبانهروز است که بیشتر زمان آن را به تماشای تلویزیون، تماس تلفنی با نزدیکان و خرید کردن میپردازند و ورزش، مطالعه و فعالیتهای اجتماعی نقش کمرنگتری در زمان فراغت زنان ایفا میکند. دنبالکردن سریالهای تلویزیونی زنان را به خود مشغول کرده و موضوعی برای ارتباط با دیگران را فراهم میکند؛ اما سیوپنج درصد زنان خانهدار برای پر كردن اوقات فراغت خود برنامهای ندارند و هشتاد درصد از آنان نمیدانند باید چگونه این اوقات را بگذرانند.
نقش فضای مجازی در اوقات فراغت بانوان
با ورود شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر، نقش تلویزیون و مطبوعات در زندگی مردم کمرنگ شده است. تکنولوژی جدید در تعاملات انسانها تأثیرات شگرفی داشته است. تحقیقات انجامشده نشان میدهد که چرخیدن در فضای مجازی در رفتار، کردار و نوع پوشش زنان خانهدار تأثیر میگذارد که انتخاب لباس، مد، دکوراسیون منزل و نحوۀ گذراندن ساعات شبانهروز از جمله این موارد است.
عوامل مؤثر برگذراندن اوقات فراغت
- عوامل فردی؛مراحل زندگی، توانایی و استعداد، شرایط رشد و شخصیت در سپری کردن اوقات فراغت همۀ افراد از جمله زنان خانهدار تأثیرگذار است. - عوامل و شرایط محیطی؛ تجرد و تأهل، حرفه، تحصیلات و بافت اجتماعی و فرهنگی در گذراندن اوقات فراغت فرد مؤثرند. - عوامل موقعیتی و خدماتی؛ فرصتها و خدمات ارائهشده به فرد مانند تسهیلات، برنامهها و فعالیتها و نحوۀ اجرای آنها در گذراندن اوقات فراغت فرد دخیل هستند.
اهداف اوقات فراغت بانوان خانهدار
هدف از گذراندن اوقات فراغت در زنان بهویژه زنان خانهدار، استراحت و رفع خستگی، تفریح و سرگرمی و رشد و شکوفایی فرد است. اوقات فراغتی که نتواند این اهداف را در برداشته باشد، نیازهای شخصیتی فرد را برآورده نخواهد کرد.
آسیبهای عدم استفادۀ مفید از اوقات فراغت
تحقیقات انجامشده حاکی از آن است که افسردگی با نحوۀ گذراندن اوقات فراغت، ارتباط مستقیم دارد. بهعقیدۀ کارشناسان عدم استفادۀ مفید از اوقات فراغت در بین زنان خانهدار آنان را بیشتر در معرض افسردگی قرار میدهد که این امر میتواند تأثیرات مخربی بر خانواده وارد کند و اگر این اوقات فراغت مفید واقع شود، در نقشهای همسری و مادری زنان خانهدار تأثیرات مهمی خواهد داشت. انجام وظایف روزانه بدون برنامهریزی در اوقات فراغت، مشکلاتی مانند ریزش مو، اختلالات گوارشی، عصبی، هورمونی و افسردگی را به همراه خواهد داشت.
استفادۀ بهینه از اوقات فراغت
استفادۀ مناسب از اوقات فراغت، سبب افزایش انرژی و خلاقیت میشود و احساس آزاردهندۀ بیکاری و عدم فایده را از فرد دور میکند و فرد در این مسیر استعدادهای پنهان، آشکارشده و تجربههای گوناگونی کسب میکند. مدیریت زمان با برنامهریزی درست، انجام کارهای موردعلاقه و لذتبخش، اولویتبندی کارهای دوستداشتنی و کارهایی که احساس آرامش، مفید بودن، جوانی، شادی و رضایت میدهند، همگی میتوانند بهرهوری مطلوبی را از اوقات فراغت زنان خانهدار رقم بزنند. مسئولین نیز با ایجاد فضاهای آموزشی مناسب که امکان شکوفا شدن استعداد آنان را فراهم میکند، نقش بسزایی در این امر ایفا میکنند.
ویژگیهای اوقات فراغت بانوان خانهدار
برای داشتن اوقات فراغتی بهینه و ثمربخش برای زنان خانهدار رعایت برخی ویژگیها لازم است از آن جمله؛ سازگاری با روحیۀ زن، مقرونبهصرفه بودن، کمک به علم و معرفت او، شادیبخش و نشاطآور بودن و همچنین تفریحی که تا حد امکان احتیاجی به خروج از منزل نداشته باشد.
راهکارهای استفادۀ بهینه از اوقات فراغت
از جمله کارهای مفید برای اوقات فراغت میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: - بازی کردن به همراه اعضای خانواده؛ - انجام کارهای خانه با همکاری اعضای خانواده؛ - مطالعۀ کتاب و مجلات آموزنده؛ - استفاده از برنامههای آموزشی و مهارتی مانند آموزش کارهای هنری مثل خیاطی، گلدوزی و یادگیری زبان خارجی؛ - شرکت در برنامههای مذهبی و یاریگری اجتماعی؛ - شرکت در برنامههای ورزشی مانند کوهنوردی و شنا؛ - صلهرحم و پذیرایی از مهمان؛ - و انجام تفریحاتی مانند رفتن به تئاتر و سینما و گردش دستهجمعی.
بهینهسازی اوقات فراغت بانوان
سیاستهای راهبردی شامل ارتقاء سطح آگاهی، مهارتهای فردی و اجتماعی و مشارکت در کارهای عامالمنفعه درخصوص بهرهورى بهینه از اوقات فراغت زنان خانهدار به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است. این امور باید توسط رسانههای گوناگون و آموزشهای غیرحضوری انجام شود. برخی اهداف این سیاستها شامل جهتدهی به برنامهها در راستای حفظ سلامت جسمی و روحی، تقویت تمایلات اخلاقی و دینی و هویت ملی و دینی زنان و همچنین تجهیز امکانات فرهنگی و ورزشی است.
اهمیت اوقات فراغت در آموزههای دینی
در اسلام زمانی برای فراغت و تفریح در نظر گرفته شده که نشان از اهمیت این موضوع دارد. از نشانههای عقل آن است که فرد اوقات روزانۀ خود را به چهار بخش تقسیم کند؛ بخشی را به راز و نیاز با خدا، زمانی را به حسابرسی کارهای خود، اوقاتی را به فراگیری امور دینی و بخشی را به تفریح حلال و بهرهمندی از زیباییهای دنیا بپردازد. امام صادق به بطالت گذراندن وقت را سبب زیان به فرد و نزدیکان او میداند.